Osiągnięcie poziomu B2 w języku angielskim to ambitny, ale w pełni realny cel, który otwiera drzwi do swobodnej komunikacji i znacznie poszerza horyzonty. Ten artykuł to kompleksowy przewodnik, który dostarczy Ci praktycznych metod, sprawdzonych zasobów i kluczowych wskazówek, aby skutecznie zaplanować i zrealizować swoją drogę do płynności. Przygotuj się na solidną dawkę wiedzy, która pomoże Ci opanować angielski na poziomie Upper-Intermediate.
Jak skutecznie nauczyć się angielskiego na poziomie B2 praktyczny przewodnik i kluczowe wskazówki
- Poziom B2 (Upper-Intermediate) oznacza swobodną komunikację w złożonych tematach, zarówno konkretnych, jak i abstrakcyjnych.
- Osiągnięcie B2 z poziomu B1 wymaga około 180-260 godzin regularnej nauki, a od zera około 500-650 godzin.
- Kluczowe umiejętności to aktywna znajomość 3000-4000 słów, idiomów, phrasal verbs oraz pewne posługiwanie się wszystkimi czasami, stroną bierną i okresami warunkowymi.
- Skuteczne metody nauki obejmują immersję językową, systematyczne powtórki słownictwa (np. Anki), regularne konwersacje z native speakerami oraz wykorzystanie autentycznych materiałów (podcasty, filmy, artykuły).
- Certyfikat Cambridge B2 First (FCE) jest oficjalnym potwierdzeniem umiejętności, cenionym na rynku pracy i w edukacji.
Poziom B2: Co musisz umieć, aby swobodnie komunikować się po angielsku?
Zanim zagłębisz się w metody nauki, warto zrozumieć, czym dokładnie jest poziom B2. Skala CEFR (Common European Framework of Reference for Languages) to międzynarodowy standard opisujący biegłość językową. Poziom B2, czyli Upper-Intermediate, plasuje się w środkowej części tej skali, będąc pomostem między podstawową a zaawansowaną znajomością języka. To punkt, w którym zaczynasz naprawdę samodzielnie i płynnie komunikować się, bez większych problemów w większości codziennych i zawodowych sytuacji.
Aby osiągnąć poziom B2, musisz opanować szereg kluczowych umiejętności, które pozwolą Ci na swobodne i efektywne posługiwanie się angielskim. Oto, co dokładnie oznacza to w praktyce:
- Słownictwo: Powinieneś aktywnie znać około 3000-4000 słów i zwrotów. Co ważne, nie chodzi tylko o pojedyncze wyrazy, ale także o idiomy i phrasal verbs, które nadają językowi naturalności i autentyczności.
- Gramatyka: Wymaga się pewnego posługiwania się wszystkimi czasami, zarówno prostymi, jak i złożonymi. Kluczowe są również strona bierna, mowa zależna, wszystkie okresy warunkowe (0, 1, 2, 3) oraz konstrukcje modalne. Musisz umieć je stosować poprawnie i świadomie.
- Mówienie: Na tym poziomie powinieneś być w stanie mówić płynnie, wyrażać swoje opinie, argumentować i swobodnie prowadzić dyskusje na różnorodne tematy. Oczekuje się użycia bogatszego słownictwa i złożonych struktur zdaniowych.
- Słuchanie: Musisz rozumieć autentyczne materiały, takie jak wiadomości, podcasty, filmy czy seriale, nawet jeśli tempo jest szybkie, a akcenty zróżnicowane. Kluczowe jest wychwytywanie głównych wątków i szczegółów.
- Pisanie: Powinieneś potrafić tworzyć złożone teksty, takie jak raporty, eseje, recenzje czy e-maile formalne, w których jasno przedstawiasz swoje stanowisko i argumenty, zachowując spójność i poprawność językową.
Płynność na poziomie B2 w praktyce codziennej komunikacji oznacza zdolność do rozumienia głównych wątków w złożonych tekstach, zarówno na tematy konkretne, jak i abstrakcyjne. Będziesz mógł swobodnie prowadzić rozmowy z rodzimymi użytkownikami języka bez większego napięcia czy konieczności ciągłego szukania słów. Co więcej, będziesz w stanie formułować jasne, szczegółowe wypowiedzi na szeroki zakres tematów, przedstawiając swoje stanowisko i rozważając wady i zalety różnych opcji. To poziom, na którym język przestaje być barierą, a staje się narzędziem do eksplorowania świata.
Oceń swój poziom angielskiego: Od czego zacząć naukę do B2?
Zanim rzucisz się w wir nauki, kluczowe jest, abyś dokonał autodiagnozy i realistycznie ocenił swój aktualny poziom językowy. To fundament, na którym zbudujesz spersonalizowany i efektywny plan nauki. Bez tej wiedzy, Twoje wysiłki mogą być chaotyczne i mniej skuteczne. Zrozumienie swoich mocnych stron i obszarów wymagających poprawy pozwoli Ci skupić się na tym, co naprawdę ważne.
Na szczęście istnieje wiele darmowych testów online, które mogą pomóc Ci określić swój poziom angielskiego. Wiele szkół językowych oferuje takie testy na swoich stronach internetowych, często oparte na standardach CEFR. Przykłady to testy dostępne na stronach British Council, Cambridge English lub popularne testy placementowe, które znajdziesz po wpisaniu frazy "free English level test B1 B2" w wyszukiwarkę. Pamiętaj, aby wybrać testy, które oceniają wszystkie kluczowe umiejętności: gramatykę, słownictwo, czytanie i słuchanie.
Choć darmowe testy są dobrym punktem wyjścia, w niektórych sytuacjach warto zainwestować w profesjonalną ocenę umiejętności językowych. Doświadczony lektor, zwłaszcza native speaker, może nie tylko precyzyjniej określić Twój poziom, ale także wskazać konkretne błędy i obszary do poprawy, które umknęłyby testom automatycznym. Taka indywidualna konsultacja jest nieoceniona, jeśli chcesz mieć pewność, że Twój plan nauki jest optymalny i dostosowany do Twoich unikalnych potrzeb.
Zaplanuj naukę do B2: Ile czasu potrzebujesz i jak podzielić materiał?
Jedno z najczęściej zadawanych pytań to: "Ile czasu potrzeba, aby osiągnąć B2?". Z mojego doświadczenia i na podstawie ogólnych szacunków, przejście z poziomu B1 do B2 wymaga około 180-260 godzin regularnej nauki. Jeśli zaczynasz od zera, to całkowity czas może wynieść około 500-650 godzin. Pamiętaj, że to są tylko szacunki. Kluczowe znaczenie ma regularność i konsekwencja. Lepiej uczyć się 30 minut codziennie niż 3 godziny raz w tygodniu.
Aby utrzymać motywację i uniknąć poczucia przytłoczenia, polecam stosowanie techniki małych kroków. Zamiast myśleć o "nauce angielskiego do B2", podziel ten ogromny cel na mniejsze, osiągalne etapy. Na przykład, w tym tygodniu skupiasz się na Past Perfect Continuous, w następnym na kilku nowych idiomach, a potem na obejrzeniu jednego odcinka serialu bez napisów. Każdy mały sukces buduje Twoją pewność siebie i napędza do dalszych działań. To jak budowanie domu cegła po cegle.
Podkreślam wagę zbalansowanego podejścia do nauki wszystkich umiejętności językowych. Nie skupiaj się tylko na gramatyce, zaniedbując mówienie. W swoim tygodniowym lub miesięcznym planie nauki staraj się rozłożyć czas równomiernie na gramatykę, słownictwo, mówienie, słuchanie i pisanie. Możesz poświęcić jeden dzień na intensywną naukę gramatyki, inny na konwersacje, a kolejny na oglądanie serialu i notowanie nowych zwrotów. Taka różnorodność nie tylko zapobiega nudzie, ale także zapewnia wszechstronny rozwój.
Gramatyka na B2: Opanuj kluczowe zagadnienia bez tajemnic
Gramatyka jest kręgosłupem języka. Na poziomie B2 jej opanowanie jest kluczowe dla budowania złożonych, poprawnych i naturalnie brzmiących wypowiedzi. Nie chodzi już tylko o podstawowe konstrukcje, ale o niuanse i zaawansowane struktury, które pozwolą Ci wyrażać się precyzyjnie i elegancko. Bez solidnych podstaw gramatycznych, nawet bogate słownictwo nie pozwoli Ci na pełną swobodę komunikacji.
Na poziomie B2 szczególnie ważne jest skupienie się na czasach, które często sprawiają trudności, ale są niezbędne do wyrażania złożonych relacji czasowych. Mam tu na myśli przede wszystkim Past Perfect Continuous i Future Perfect. Past Perfect Continuous (np. "I had been working for hours before I took a break.") opisuje czynność trwającą przez pewien czas przed innym wydarzeniem w przeszłości. Future Perfect (np. "By next year, I will have finished my degree.") z kolei odnosi się do czynności, która zostanie zakończona do określonego momentu w przyszłości. Opanowanie ich użycia pozwoli Ci na znacznie precyzyjniejsze opisywanie wydarzeń.
Kolejnym fundamentalnym elementem na poziomie B2 są wszystkie typy okresów warunkowych. Musisz swobodnie posługiwać się zerowym (fakty, np. "If you heat ice, it melts."), pierwszym (realne warunki, np. "If it rains, we will stay home."), drugim (nierealne warunki w teraźniejszości/przyszłości, np. "If I had a million dollars, I would buy a house.") oraz trzecim (nierealne warunki w przeszłości, np. "If I had studied harder, I would have passed the exam."). Dodatkowo, warto zwrócić uwagę na okresy warunkowe mieszane, które łączą elementy drugiego i trzeciego typu, np. "If I had listened to your advice, I wouldn't be in this mess now.". To one pozwalają na wyrażanie bardziej skomplikowanych zależności.
Strona bierna (Passive Voice) i mowa zależna (Reported Speech) to kluczowe elementy dla tworzenia formalnych i złożonych wypowiedzi na poziomie B2. Strona bierna (np. "The report was written by an expert." zamiast "An expert wrote the report.") jest często używana w kontekstach naukowych, biznesowych czy dziennikarskich, gdy wykonawca czynności jest mniej ważny niż sama czynność. Mowa zależna (np. "She said that she was going to the cinema." zamiast "She said: 'I am going to the cinema.'") pozwala na relacjonowanie czyichś słów w płynny sposób, bez bezpośredniego cytowania. Opanowanie ich konstrukcji i zastosowań znacząco podniesie jakość Twoich wypowiedzi.
Słownictwo na B2: Jak skutecznie poszerzać zasób słów i zwrotów?
Na poziomie B2 nauka słownictwa w kontekście całych zdań i fraz jest znacznie efektywniejsza niż uczenie się pojedynczych słów z list. Dlaczego? Ponieważ język to nie zbiór izolowanych wyrazów, ale system, w którym słowa współistnieją. Ucząc się fraz (tzw. "chunks"), od razu zapamiętujesz, jak dane słowo jest używane, z jakimi przyimkami się łączy, w jakich kolokacjach występuje. Zamiast uczyć się "depend", ucz się "depend on", "it depends on the situation". To buduje naturalność i poprawność Twoich wypowiedzi.
Dla osiągnięcia naturalnego i zaawansowanego brzmienia na poziomie B2, kluczowe jest opanowanie phrasal verbs i idiomów. Są one wszechobecne w codziennym języku angielskim i bez ich znajomości trudno jest w pełni rozumieć native speakerów, a także brzmieć naturalnie. Przykłady? Zamiast "postpone", użyj "put off". Zamiast "recover from", powiedz "get over". Idiomy, takie jak "it's raining cats and dogs" (leje jak z cebra) czy "break a leg" (powodzenia), dodają kolorytu i autentyczności. Ucz się ich w grupach tematycznych, poprzez immersję w autentycznych materiałach, a także wykorzystując aplikacje, które oferują ćwiczenia kontekstowe.

W skutecznym i trwałym zapamiętywaniu słownictwa pomagają popularne aplikacje i techniki powtórek, takie jak Spaced Repetition System (SRS). System ten opiera się na algorytmie, który przypomina Ci słówka w optymalnych odstępach czasu częściej te, które sprawiają Ci trudność, rzadziej te, które już znasz. To maksymalizuje retencję i minimalizuje czas poświęcony na powtórki.
- Anki: To potężne narzędzie oparte na SRS, które pozwala tworzyć własne fiszki z dowolnym materiałem. Możesz dodawać słówka, frazy, zdania, a nawet obrazy i dźwięki. Jest niezwykle elastyczne i efektywne, choć wymaga początkowego zaangażowania w tworzenie własnych zestawów.
- Quizlet: Oferuje różnorodne tryby nauki (fiszki, testy, gry) i ogromną bazę gotowych zestawów słownictwa. Jest bardziej intuicyjny niż Anki i świetnie sprawdza się do szybkiego opanowania tematycznego słownictwa.
- Memrise: Łączy elementy SRS z mnemonikami i grami, co sprawia, że nauka jest bardziej angażująca i przyjemna. Oferuje kursy stworzone przez społeczność oraz oficjalne kursy.
Przełam barierę w mówieniu: Skuteczne strategie dla poziomu B2
Bariera w mówieniu to zmora wielu uczących się angielskiego, zwłaszcza Polaków. Kluczem do jej przełamania jest przejście na "myślenie po angielsku", minimalizując wewnętrzne tłumaczenie z języka polskiego. Zamiast myśleć "jak to powiedzieć po angielsku?", staraj się od razu formułować myśli w języku docelowym. Pomocne są ćwiczenia takie jak: opisywanie sobie otoczenia po angielsku (np. idąc ulicą, komentujesz w myślach: "The car is red, the man is walking fast, the weather is sunny"), opowiadanie sobie o swoim dniu, lub udzielanie odpowiedzi na pytania z testów ustnych (np. "What are your hobbies?", "Describe your last holiday") wszystko to na głos, nawet jeśli nikt Cię nie słucha. To buduje automatyzmy i zmniejsza opory.
Regularne konwersacje są absolutnie niezbędne do przełamania bariery w mówieniu. Na szczęście, dzisiaj mamy dostęp do wielu platform online, które ułatwiają znalezienie partnera do rozmów lub dołączenie do grupy konwersacyjnej:
- Preply / italki: To platformy, na których możesz znaleźć lektorów i native speakerów z całego świata, oferujących lekcje 1 na 1. Możesz wybrać nauczyciela dopasowanego do Twoich potrzeb i budżetu, a także skupić się na konkretnych umiejętnościach, np. konwersacjach.
- Cambly: Oferuje natychmiastowy dostęp do native speakerów. Możesz połączyć się z nauczycielem w dowolnym momencie i rozmawiać na wybrany temat, co jest świetne dla spontanicznej praktyki.
- HelloTalk / Tandem: Aplikacje do wymiany językowej, gdzie łączysz się z native speakerami angielskiego, którzy uczą się polskiego. Uczycie się wzajemnie, korygujecie błędy i rozmawiacie na różne tematy. To darmowy i efektywny sposób na praktykę.
- Grupy konwersacyjne: Poszukaj lokalnych grup konwersacyjnych w swojej okolicy lub dołącz do grup online na platformach społecznościowych. Regularne spotkania z innymi uczącymi się lub native speakerami to świetna okazja do swobodnej rozmowy.
Nie bój się samodzielnej praktyki mówienia. Nagrywanie samego siebie to potężne narzędzie. Możesz opisywać obrazki, odpowiadać na pytania egzaminacyjne lub po prostu opowiadać historie. Następnie analizuj własne nagrania słuchaj, gdzie się zacinasz, jakie błędy gramatyczne popełniasz, czy Twoja wymowa jest zrozumiała. To pozwala na świadome identyfikowanie i poprawianie błędów, co przyspiesza postępy.
Trening słuchania: Jak rozumieć angielski w każdym kontekście?
Aktywne słuchanie to coś więcej niż tylko bierne odbieranie dźwięków. Aby maksymalizować efekty nauki z podcastów i audiobooków, stosuj konkretne techniki:
- Notowanie kluczowych zwrotów i słówek: Słuchaj z zeszytem w ręku i zapisuj nieznane słowa oraz całe frazy, które wydają Ci się przydatne. Następnie sprawdź je w słowniku i postaraj się użyć w zdaniu.
- Powtarzanie fragmentów (shadowing): Słuchaj krótkich fragmentów, a następnie próbuj je powtarzać na głos, naśladując intonację, akcent i tempo mówcy. To świetnie ćwiczy wymowę i płynność.
- Podsumowywanie usłyszanych treści: Po wysłuchaniu podcastu lub rozdziału audiobooka, spróbuj streścić jego główną ideę lub najważniejsze punkty. Możesz to zrobić na głos lub na piśmie.
- Słuchanie z transkryptem: Wiele podcastów i audiobooków oferuje transkrypty. Najpierw posłuchaj bez transkryptu, a następnie przeczytaj go, sprawdzając, co Ci umknęło.
Nauka z seriali i filmów to jedna z najprzyjemniejszych form immersji. Sugeruję stopniowe podejście: zacznij od oglądania z polskimi napisami, aby zrozumieć fabułę i kontekst. Następnie obejrzyj te same odcinki lub filmy z angielskimi napisami, co pomoże Ci połączyć dźwięk z pisownią i wyłapać nowe słowa. W końcu, gdy poczujesz się pewniej, spróbuj oglądać bez napisów. Platformy streamingowe takie jak Netflix, HBO Max czy Disney+ oferują ogromny wybór materiałów, które możesz wykorzystać w ten sposób.
Angielski to język globalny, dlatego kluczowe jest, aby przygotować się na różnorodne akcenty. Nie ograniczaj się tylko do brytyjskiego czy amerykańskiego. Słuchaj materiałów z akcentem australijskim, kanadyjskim, irlandzkim, a nawet z akcentami native speakerów z różnych regionów świata. Możesz to robić, oglądając filmy z różnych krajów anglojęzycznych, słuchając podcastów prowadzonych przez osoby z różnymi akcentami, czy też korzystając z YouTube, gdzie znajdziesz mnóstwo materiałów. Im większa ekspozycja, tym lepiej będziesz przygotowany na "globalny angielski".
Pisanie na B2: Twórz złożone i poprawne teksty po angielsku
Na poziomie B2 pisanie wymaga nie tylko poprawności gramatycznej, ale także umiejętności strukturyzowania myśli i tworzenia spójnych, logicznych tekstów. Zawsze planuj swój tekst, zanim zaczniesz pisać. Zastanów się nad celem, odbiorcą i głównymi punktami, które chcesz poruszyć. Czy to esej, raport czy e-mail formalny każdy typ tekstu ma swoją specyficzną strukturę, której warto się trzymać (np. wstęp, rozwinięcie z argumentami, podsumowanie). Korzystaj z łączników (linking words) i spójników, aby Twoje zdania i akapity płynnie przechodziły jeden w drugi.
Jako Polak, prawdopodobnie popełniasz pewne typowe błędy w pisaniu po angielsku. Oto najczęstsze z nich i wskazówki, jak ich unikać:
- Kalki językowe z polskiego: Dosłowne tłumaczenie polskich zwrotów, które nie brzmią naturalnie po angielsku (np. "make a decision" zamiast "do a decision"). Zamiast tłumaczyć, ucz się całych fraz.
- Błędy w użyciu przyimków: Angielskie przyimki są często nieintuicyjne i różnią się od polskich. Zwracaj uwagę na kolokacje (np. "depend on", "good at").
- Niewłaściwe użycie czasów: Mimo znajomości czasów, często zdarzają się błędy w ich stosowaniu w kontekście. Dużo ćwicz i analizuj przykłady.
- Zbyt długa i skomplikowana składnia: Polskie zdania bywają długie. W angielskim często lepiej sprawdzają się krótsze, bardziej zwięzłe konstrukcje.
- Brak różnorodności słownictwa: Powtarzanie tych samych słów. Staraj się używać synonimów i bardziej zaawansowanego słownictwa.
Na szczęście, istnieją świetne narzędzia online, które mogą Ci pomóc w poprawie gramatyki, stylu i czytelności pisanych tekstów:
- Grammarly: To kompleksowe narzędzie, które sprawdza gramatykę, pisownię, interpunkcję, a także oferuje sugestie dotyczące stylu i klarowności. Dostępne jest jako rozszerzenie do przeglądarki i aplikacja, co ułatwia korzystanie z niego w różnych kontekstach.
- Hemingway App: Skupia się na poprawie czytelności i zwięzłości tekstu. Podkreśla zbyt długie zdania, skomplikowane konstrukcje, użycie strony biernej i zbyt wiele przysłówków, pomagając pisać jaśniej i bardziej dynamicznie.
Certyfikat B2 First (FCE): Czy warto go zdobyć i jak się przygotować?
Certyfikat Cambridge B2 First (FCE) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych egzaminów językowych na świecie. Jego zdobycie wiąże się z wieloma korzyściami. Przede wszystkim, jest to oficjalne potwierdzenie Twoich kwalifikacji językowych, uznawane przez tysiące firm i instytucji edukacyjnych na całym świecie. Na rynku pracy certyfikat FCE może być atutem, świadczącym o Twojej umiejętności swobodnej komunikacji w środowisku międzynarodowym. W edukacji często jest wymagany przez uczelnie jako dowód znajomości angielskiego.
Egzamin FCE składa się z czterech głównych części, które kompleksowo oceniają Twoje umiejętności:
- Reading and Use of English (Czytanie i użycie języka): Ocenia Twoją zdolność do rozumienia różnych typów tekstów (artykuły, recenzje) oraz znajomość gramatyki i słownictwa.
- Writing (Pisanie): Musisz napisać dwa teksty (np. esej, e-mail, recenzję, raport) na określone tematy, wykazując się umiejętnością strukturyzowania myśli i poprawnością językową.
- Listening (Słuchanie): Sprawdza Twoją zdolność do rozumienia nagrań audio (np. wywiady, dyskusje, ogłoszenia) i wyłapywania kluczowych informacji.
- Speaking (Mówienie): Składa się z kilku części, w tym rozmowy z egzaminatorem i innym kandydatem, gdzie oceniana jest płynność, wymowa, gramatyka i słownictwo.

Przygotowanie do egzaminu FCE wymaga systematyczności i odpowiednich materiałów. Oto kilka popularnych i polecanych podręczników oraz serii:
- Serie kursowe: "English File Upper-Intermediate", "Focus 4", "Speakout Upper-Intermediate" to kompleksowe podręczniki, które rozwijają wszystkie umiejętności językowe na poziomie B2 i często zawierają elementy przygotowujące do FCE.
- Gramatyka: "English Grammar in Use" Raymonda Murphy'ego (tzw. "Murphy") to absolutny klasyk. Wersja Intermediate/Upper-Intermediate jest nieoceniona do utrwalania i poszerzania wiedzy gramatycznej.
- Materiały egzaminacyjne: Oficjalne podręczniki Cambridge do FCE, zawierające przykładowe testy i strategie egzaminacyjne, są niezbędne do zapoznania się z formatem egzaminu.
Przeczytaj również: Najlepsze książki do nauki angielskiego dla dorosłych: skuteczna lista
Utrzymaj motywację: Jak nie poddać się w nauce angielskiego do B2?
Nauka języka to maraton, nie sprint. Aby utrzymać motywację na długiej drodze do B2, kluczowe jest wyznaczanie małych, mierzalnych celów pośrednich. Zamiast skupiać się tylko na "osiągnięciu B2", celebruj mniejsze sukcesy. Na przykład: przeczytanie pierwszej książki w oryginale (nawet jeśli to uproszczona lektura), obejrzenie filmu bez napisów (i zrozumienie większości), odbycie 10 konwersacji z native speakerem, czy opanowanie 50 nowych idiomów. Każde osiągnięcie takiego celu buduje Twoją pewność siebie i dostarcza zastrzyku motywacji, pokazując, że robisz postępy.
Włącz immersję językową w codzienne życie, otaczając się angielskim bez wysiłku. To sprawia, że nauka staje się naturalną częścią Twojego dnia, a nie tylko obowiązkiem:
- Zmień język w urządzeniach: Ustaw angielski jako język systemu w telefonie, komputerze, konsoli do gier.
- Słuchaj anglojęzycznej muzyki i podcastów: Wybierz gatunki, które lubisz i aktywnie słuchaj, starając się zrozumieć teksty.
- Oglądaj filmy i seriale: Jak już wspomniałem, zacznij z napisami angielskimi, a potem przejdź na oglądanie bez nich.
- Czytaj artykuły i książki: Znajdź anglojęzyczne blogi, portale informacyjne (np. BBC News, The Guardian) lub książki na tematy, które Cię interesują.
- Śledź anglojęzycznych twórców: Obserwuj na mediach społecznościowych osoby, które tworzą treści po angielsku (youtuberów, influencerów, ekspertów z Twojej dziedziny).
W nauce języka prędzej czy później natrafisz na tzw. "plateau", czyli okres stagnacji, gdy postępy wydają się zwalniać. To normalne i nie oznacza, że stoisz w miejscu. W takich momentach warto zastosować strategie na przełamanie tej stagnacji. Możesz zmienić metodę nauki (np. jeśli dotąd uczyłeś się sam, zapisz się na intensywny kurs), podróżować do kraju anglojęzycznego, aby zanurzyć się w języku, znaleźć nowego partnera do rozmów, który ma inny styl komunikacji, lub skupić się na zupełnie nowym obszarze języka (np. jeśli zawsze unikałeś pisania, teraz poświęć mu więcej czasu). Czasem wystarczy mała zmiana, aby znów poczuć wiatr w żaglach.
